آلوچه را در گیلکی «خالي» یا «هالي» گویند (الِفش را سریع بخوانید). ییلاقی در پیرامون شهرستان لنگرود هست که به آن هالی‌دشت می‌گویند، یعنی دشت آلوچه، که در کمال شگفتی نام آن به «هلودشت» تغییر یافته‌است! واقعاً باید فکری به حال این نام‌های جعلی و بی‌هوده فارسی‌شده کرد. امیدوارم روزی به تصحیح تابلوها و نقشه‌‌ها و حفظ نام‌های بومی اقدام شود تا بهانه دست قوم‌گرایان و فارسی‌ستیزان داده نشود. آلوچه در گیلان بر حسب مزه گونه‌های گوناگونی دارد. آلوچه‌ی ترش، که خودش چند گونه دارد با اندازه‌های مختلف. این آلوچه وقتی برسد، ملس می‌شود. یک گونه‌ی آن هست که حتی پس‌از رسیدن هم ترش است. این آلوچه برای گرفتنِ ربِ آلوچه بسیار مناسب است. آلوچه‌ی ملس، که وقتی نارس است، تقریباً ترش است و پس‌از رسیدن، تقریباً شیرین می‌شود. از این آلوچه هم برای گرفتنِ رب استفاده می‌شود. آلوچه‌ی شیرین، که از اول مزه‌ای شیرین دارد و وقتی برسد هم کاملاً شیرین می‌شود. این آلوچه کم‌یاب‌ است. دیروز خیلی اتفاقی در گوشه‌ای از باغ‌مان درختی از این گونه را یافتم که مزه‌اش مرا به سی سال پیش و باغ‌های پدربزرگم بُرد که پر از این گونه از آلوچه بود.

@REsearchers
‌

6 comments

ما هم «هلی» می گیم
و با توجه به نوعش اسمش تغییر می‌کنه
مثل هلی طلایی
تِرشِ هلی
گُو هلی
.....
Narges
ما هم «هلی» می گیم و با توجه به نوعش اسمش تغییر می‌کنه مثل هلی طلایی تِرشِ هلی گُو هلی .....
بله. هولی و هلی و خولی و خلی هم می‌گویند که همه‌شان از یک واژه می‌آیند و من نخواستم زیاد اطاله‌ی کلام بدهم. جا هم نمی‌شد. دسته‌بندی‌ای که فرمودید را ما هم داریم؛ اما خب من کوشیدم بر اساس مزه دسته‌بندی کنم که همه‌ گونه آلوچه را دربر بگیرید. مثلاً گُوخالی یا قندی‌خالی را می‌توان در دسته‌ی آلوچه‌ی ملس قرار داد. چون تا پیش‌از رسیدن، ملس است و پس‌از رسیدن بزرگ و شیرین می‌شود. زمان رسیدن این گونه آلوچه می‌شود حدوداً از دهه‌ی دوم خرداد
چیزی که همیشه برام جالبه و نظرم رو جلب می‌کنه اشتراکات و نزدیک بودن واژگان در زبان‌ اقوام است

ولی سمت ما، گو‌هلی شیرینه، و طفلک این اسم رو بخاطر هیکل خیلی درشتش بهش دادن

سپاس از پاسخ و توضیحات و صرف زمان
Narges
چیزی که همیشه برام جالبه و نظرم رو جلب می‌کنه اشتراکات و نزدیک بودن واژگان در زبان‌ اقوام است ولی سمت ما، گو‌هلی شیرینه، و طفلک این اسم رو بخاطر هیکل خیلی درشتش بهش دادن سپاس از پاسخ و توضیحات و صرف زمان
عرض کردم، گُوهلی تا پیش‌از رسیدن شیرین نیست. ملس است. ملس، به‌نسبتِ آلوچه‌ی شیرین منظورم است؛ وگرنه ممکن است ذائقه‌ی کسی آن را شیرین دریافت کند.

درباره‌ی نزدیکی زبان‌ها هم چنین است. به‌هرروی همه‌شان، به‌جز عربی و ترکی آذری، جزو زبان‌های ایرانی هستند
در لری‌ی بختیاری هم اُلی (با تکیه روی اُ) یا چیزی میان آلی و اُلی می‌گویند/می‌گفتند.
مدلول_بی_دال
در لری‌ی بختیاری هم اُلی (با تکیه روی اُ) یا چیزی میان آلی و اُلی می‌گویند/می‌گفتند.
درود بر تو. بله، متوجه تلفظش شدم منظورت چیست. پیامت بهانه‌ای شد تا درباره‌ی نام گیلکیِ این میوه و تحولاتش بیش‌تر توضیح بدهم. در یادداشت پسین خواهم نوشت