ترجمه چیزی نیست که بشود درس داد و متأسفانه در دانشگاه‌های ما این مسائل حل نشده؛ چراکه از روی رتبه ساعتی پول می‌دهند… و هیچ فکر نمی‌کنند که آدمی مثل مرحوم محمد قاضی حتی یک ساعت هم در دانشگاه تدریس نکرد! در این‌جور چیزها که مسائل هنری است، نباید به عنوان یا به مدرک دکترا یا به رتبهٔ دانشگاهی توجه کرد. بسیاری از مترجمان معروف ما دیپلمه یا لیسانسیه‌اند. خوب، مسلماً چنین کسی نمی‌آید در دانشگاه تدریس کند، و من می‌دانم که چقدر دانشجویان ما که عاشق کارشان هستند به چنین اساتیدی نیاز دارند. چقدر تشنه‌اند که این‌جور افراد بیایند و با ایشان صحبت کنند… ترجمه یک هنر است که نمی‌شود به کسی یاد داد. ترجمه می‌تواند بهتر از متن اصلی باشد.

(برگرفته از: بهرام مقدادی، مشکلات ترجمه (متن سخنرانی)، در نشریهٔ «پژوهش زبان‌های خارجی»، پاییز و زمستان ۱۳۷۹، شمارهٔ ۹، ص ۵ و ۶)

📝 @TPortal | @Cheshmocheragh

💬 نظر شما در رابطه با تدریس ترجمه چیست؟ نظرات خود را با کلیک بر روی comment ثبت کنید. ↓↓↓

15 comments

حتی با فرض اینکه ترجمه هنر است بسیار ساده لوحانه است که فکر کنیم امکان تدریس آن وجود ندارد. مگر هنرهای دیگر در عالم را نمی شود آموزش داد؟ اما اینکه چه کسی باید آن را آموزش دهد و به چه شیوه ای جای بحث دارد
بخش گسترده ای از کشمکش ها و زدو خوردهای علمی فلاسفه ی این حوزه هم بر سر همین مقوله بوده است
کاملا موافقم که ترجمه را نمیشه آموزش داد و تدریس کرد......... مثل سایر هنرها، ترجمه نیز نیاز به استعدادی ذاتی و درونی داره و اینکه در خون و ژن فرد باشه، بگذریم که این روزها تعداد مترجم نماها بسیار بسیار زیاد شده و حتی معلمان ترجمه ای که متأسفانه از تبحر لازم برخوردار نیستند....... و علی الخصوص اینکه به هیچ وجه نمی توانیم تبحر فرد در زمینه ترجمه رو بر مبنای مدرک تحصیلی بسنجیم، که کاری کاملا نامربوط و عبث است......... و شواهد آن هم در جامعه امروز بسیار بسیار زیاد است......
جالب اینجاست که عموما کسانی که در حوزه دستورزبان فارسی بسیار بسیار ضعیف هستند، ادعاهای شگفت انگیزی در مورد تسلط بر ترجمه دارند!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
درسته که ترجمه یک هنره و نبوغ ذاتی و استعداد فرد در این امر بسیار تاثیرگذاره اما نباید از اهمیت تدریس غافل شد. قطع به یقین تدریس به شیوه اصولی و صحیح نقش بسزایی در تربیت مترجمان داره
سلام. بالاخره نفهمیدیم این سریال بحث آموزش ترجمه و دانشگاه رفتن یا نرفتن و فایده آن در ایران چه وقت تمام خواهد شد! اصلا چرا فکر می‌کنیم هدف از دوره کارشناسی مترجمی در ایران تربیت تمام و کمال مترجم است؟ اگر با این پیشفرض حرکت کنیم انتظاراتی متفاوتی از این دوره خواهیم داشت که هرگز در محیط دانشگاه و در عرض سه سال برآورده نخواهند شد و نتیجه آن زیر سوال رفتن آموزش ترجمه به‌طور کل و در دانشگاه به‌طور ویژه است. به‌نظر در این واحدهای درسی تصویر کلی از ویژگی‌های ترجمه‌های متون مختلف را ارائه می‌دهند و دانشجو یک مسیر را انتخاب کرده و در آن به مهارت می‌رسد، مهارتی که تنها شمه‌ای از آن را در دانشگاه یاد گرفته و بخش عمده حاصل تجربه و فعالیت‌ها وی است اگر اینگونه به قضیه نگاه کنیم انتظارات متفاوت و معقول‌تری را خواهیم داشت و این بحث کهنه ترجمه در دانشگاه یا غیر دانشگاه تمام می‌شود و می‌توان در گام‌های بعدی به سوالات جدی‌تر فکر کنیم. البته خیلی از دوستان منافعشان در کوبیدن واحدهای درسی ترجمه و زیر سوال بردن نتایج آنها است از این رو علاقه‌ای به گذر از این مرحله و پرسش‌های نخ‌نما ندارند
سلام
استادان ادبیات، مانند دکتر مقدادی، و نیز مترجمان ادبی نمی‌توانند ترجمه تدریس کنند! عجیب است که خود ادعا می‌کنند ترجمه نمی‌توانند تدریس کنند یا مترجم نمی‌توانند تربیت کنند، باز اصرار می‌کنند که مترجمان دیپلمه باید ترجمه را در دانشگاه۶ تدریس کنند! آنها که نمی‌توانند ترجمه تدریس کنند چرا از نطریه‌پردازی درباره تدریس ترجمه دست برنمی‌دارند؟!
سلام. با احترام به نظر دوستان باید عرض کنم اگر ترجمه هنری است ذاتی و غیر اکتسابی پس چرا در اقصی نقاط دنیا بویژه کشورهای پیشرفته تاکید موکد بر انتقال نظریه های مختلف و پیاده سازی و آموزش نظریه ها بر کل اثر ترجمه میشه؟ پس چه دلیلی داره انقدر سرمایه گذاری کنن روی بحث آموزش نظریه ها و در کل مدل های ترجمه؟ درسته که ممکنه خیلی از دوستان تحصیلات آکادمیک هم نداشته باشند و در عین حال مترجمان خوبی باشند اما به نظر من تحصیلات دانشگاهی هم باید مکمل این داستان بشه تا همه استانداردها درش رعایت بشه. البته این نظر منه.
سلام، بالاخره یک دانشجو یا فارغ التحصیل ترجمه باید از یک جایی شروع کنه ، از کجا باید بدونه که ترجمه هایی که داره انجام میده درسته یا غلط یا کیفیتش چگونه است؟ به نظرم بهتره کارگاه های ترجمه زیادی در دوره های لیسانس و فوق لیسانس وجود داشته باشه ، و ضمن یاد دادن یک سری مسائل اولیه در ترجمه ، یا یاد دادن نرم افزارهای کمک مترجمی و... توسط حتی مترجمان برتر خیلی بیشترمیتونه به کسی که قصد مترجم شدن داره کمک کنه.؟یاد دادن این همه نظریه های مختلف ترجمه چه کمکی به مترجم میتونه بکنه؟ من خودم به عنوان یک کارشناس ارشد مترجمی این خلا رو واقعا دارم.
حتی کارگاه های ترجمه خصوصی هم وجود نداره یا اگر هستند کم و نامعتبر و با مبالغ سنگین، یک دانشجوی فارغ التحصیل مترجمی واقعا تبحر لازم رو فقط طی سالیان دراز با کار میتونه به دست بیاره ، در صورتی که با برگزاری چنین کارگاه هایی خیلی این روند میتونه سریع تر انجام بشه.
S. M
سلام، بالاخره یک دانشجو یا فارغ التحصیل ترجمه باید از یک جایی شروع کنه ، از کجا باید بدونه که ترجمه هایی که داره انجام میده درسته یا غلط یا کیفیتش چگونه است؟ به نظرم بهتره کارگاه های ترجمه زیادی در دوره های لیسانس و فوق لیسانس وجود داشته باشه ، و ضمن یاد دادن یک سری مسائل اولیه در ترجمه ، یا یاد دادن نرم افزارهای کمک مترجمی و... توسط حتی مترجمان برتر خیلی بیشترمیتونه به کسی که قصد مترجم شدن داره کمک کنه.؟یاد دادن این همه نظریه های مختلف ترجمه چه کمکی به مترجم میتونه بکنه؟ من خودم به عنوان یک کارشناس ارشد مترجمی این خلا رو واقعا دارم.
ببینید تا یه حدی با نظر شما موافقم چون در ایران متاسفانه هنوز یاد نگرفتیم نظریه ها و در کل مدل های روز ترجمه را به شکل عملی پیاده بکنیم و فقط یاد گرفتیم به خودمون بقبولانیم که ترجمه هنری ذاتی و غیر اکتسابی هست. در صورتیکه الان در پژوهشگاه های ترجمه روز دنیا دقیقا این مطرح است که به عنوان مثال به شما آموزش میدن یک متن رو با چه مدلی میشه به شیوه های مختلف ترجمه کرد و این تغییر سبک و روش شناسی ترجمه چقدر میتونه در ذهن مخاطب تاثیر بگذاره. خواهش میکنم سنگ گرایش هایی مثل ادبیات یا آموزش رو به سینه نزنید. قیاس ترجمه با گرایش های دیگه قیاس مع الفارغ هست. ترجمه آمیزه ای از علم و هنره که باید درگیرش بشی تا بفهمی چه حرف هایی پشت سرش داره. یه نقدی هم که میشه به سیستم آموزشی دانشگاه ها داشت اینه که فقط متمرکز به رویکردهای زبانشناسی در ترجمه هستند در صورتی که الان ترند روز دنیا داره میره به سمت رویکردهای جامعه شناسی در ترجمه.
Show next 3 comments